Chiến tranh Iran được cho là sẽ thúc đẩy đầu tư vào năng lượng tái tạo, nhưng vì an ninh năng lượng chứ không phải vì khí hậu
HOUSTON, ngày 26/3 (Reuters) – Các lo ngại về an ninh năng lượng, vốn trước đây từng hạn chế đầu tư vào năng lượng tái tạo, hiện nay có thể thúc đẩy lĩnh vực này phát triển mạnh hơn cả các mối quan tâm về biến đổi khí hậu. Nhận định này được các lãnh đạo ngành năng lượng đưa ra tại hội nghị CERAWeek ở Houston, trong bối cảnh nguồn cung dầu khí đối mặt với làn sóng bất ổn mới do chiến tranh với Iran.
Cuộc chiến giữa Mỹ – Israel và Iran đã khiến hàng triệu thùng dầu mỗi ngày bị rút khỏi thị trường toàn cầu, đẩy giá năng lượng lên mức cao nhất trong nhiều năm và gây thiếu hụt nhiên liệu ở các quốc gia phụ thuộc vào dòng dầu khí đi qua eo biển Hormuz.
Cuộc xung đột tại Trung Đông lần này là cú sốc lớn thứ hai đối với thị trường năng lượng trong vòng bốn năm, sau cuộc xâm lược Ukraine của Nga năm 2022. Giá dầu tăng mạnh có thể khiến các quốc gia chuyển sang năng lượng tái tạo – được xem là lựa chọn đáng tin cậy hơn.
Năng lượng tái tạo như gió và mặt trời có thể được sản xuất từ nguồn nội địa hoặc khu vực, trong khi dầu và khí đốt phụ thuộc nhiều vào thị trường và thương mại toàn cầu.
Ông Geoffrey Pyatt, cựu trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách tài nguyên năng lượng, cho biết:
“Bài học từ những năm gần đây là giá cả rất quan trọng… Gió + mặt trời + pin lưu trữ đang trở thành một lựa chọn kinh tế ngày càng hấp dẫn. Các quốc gia theo đuổi chúng không phải vì mục tiêu khí hậu mà vì khả năng tiếp cận năng lượng về mặt kinh tế, và ngày càng là vì an ninh năng lượng.”
Bộ trưởng Kinh tế và Năng lượng Đức, bà Katherina Reiche, cảnh báo rằng tình trạng thiếu năng lượng có thể xảy ra vào cuối tháng 4 hoặc tháng 5 nếu chiến tranh không kết thúc, đồng thời cho rằng việc loại bỏ điện hạt nhân trước đây là một sai lầm lớn.
Tại Pháp, năng lượng hạt nhân chiếm khoảng 44% cơ cấu sản xuất điện, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), giúp quốc gia này có mức độ an ninh năng lượng cao hơn.
Ông Jeff Currie, Giám đốc chiến lược của Carlyle, nhận định:
“Pháp có một trong những mức phát thải carbon thấp nhất thế giới, và không phải vì họ muốn cứu hành tinh, mà là để tránh chính những gì đang xảy ra hiện nay.”
Ông cũng dự đoán:
“Một trong những hệ quả lớn nhất của tình hình hiện tại là nó sẽ tăng tốc mạnh mẽ quá trình chuyển dịch năng lượng.”
Theo OECD, cuộc chiến Iran đã khiến nền kinh tế toàn cầu lệch khỏi quỹ đạo tăng trưởng.
Giá dầu tăng cao làm dấy lên kỳ vọng rằng nhu cầu năng lượng có thể giảm. Nếu xu hướng này kéo dài và thay đổi thói quen tiêu dùng, người dân có thể chuyển sang xe điện hoặc làm việc tại nhà nhiều hơn. Theo ông Karim Fawaz (S&P Global), những thay đổi này “ít có khả năng đảo ngược”.
Khoảng 1/5 nguồn năng lượng toàn cầu đi qua eo biển Hormuz. Các cuộc tấn công của Iran cũng đã ảnh hưởng đến nhà máy lọc dầu, cơ sở khí đốt và cảng xuất khẩu tại Saudi Arabia, Kuwait, Qatar, UAE và Bahrain, khiến nguồn cung càng thêm căng thẳng.
“CẦN PHẢI AN TOÀN”
Sau khi giảm phụ thuộc vào khí đốt Nga từ năm 2022, Liên minh châu Âu đã tăng tốc đầu tư vào năng lượng sạch như điện khí hóa, điện hạt nhân, năng lượng tái tạo, kết nối lưới điện và lưu trữ.
Giám đốc Năng lượng của Ủy ban châu Âu, bà Ditte Juul Jørgensen, cho biết:
“Đó là cách để chúng ta đảm bảo an ninh – giảm phụ thuộc vào các thị trường toàn cầu đầy biến động và rủi ro.”
Lithuania đặt mục tiêu 60% điện năng đến từ năng lượng tái tạo trong năm nay, tăng từ 50% năm 2025.
Đại sứ EU tại Mỹ, bà Jovita Neliupšienė, khẳng định:
“Không có khả năng nào EU sẽ tăng nhập khẩu khí đốt từ Nga,” và nhấn mạnh cần đầu tư vào gió, mặt trời và hydrogen.
Các chuyên gia cũng cho rằng sự gián đoạn nguồn cung năng lượng trong cuộc chiến Iran lần này nghiêm trọng hơn so với sau chiến tranh Ukraine năm 2022.
CEO Equinor, ông Anders Opedal, chia sẻ:
“Đa dạng hóa nguồn cung cần được giải quyết ở cấp quốc gia. Các nước cần tìm cách vừa đảm bảo an ninh năng lượng, vừa giữ chi phí hợp lý và phát triển bền vững.”
